„Dobri politički odnosi daju nam snažnu osnovu da unaprijedimo saradnju u oblasti energetike i razmotrimo konkretne projekte od zajedničkog interesa za dvije države“, zaključeno je nakon susreta ministra energetike i rudarstva Admira Šahmanovića i ambasadora Republike Azerbejdžan Kamil Khasiyev.
Na početku razgovora ambasador Khasiyev ističe da je energetika, bez sumnje, jedno od ključnih pitanja današnjice na globalnom nivou. Potražnja za energentima i novim izvorima energije kontinuirano raste, a posebno je izražen porast tražnje za prirodnim gasom. U tom kontekstu, Azerbejdžan je sve više prepoznat kao važan i pouzdan partner Evropske unije.
Ministar Šahmanović je naglasio da je Južni gasovod, koji se prostire do Albanije, projekat za koji je i ranije postojalo interesovanje zemalja regiona, prije svega Hrvatske i Crne Gore. Međutim, kako je naveo, u prethodnom periodu nije bilo dovoljno konkretnih aktivnosti. „Naša namjera je da do kraja ispitamo isplativost i opravdanost daljeg razvoja ovog projekta, kako u dijelu planiranja i projektovanja trase kroz Crnu Goru, tako i u pogledu finansiranja“, istakao je Šahmanović.
Projekat Jadransko–jonskog gasovoda zasnovan je na ideji povezivanja postojećeg hrvatskog gasovodnog sistema, preko Crne Gore i Albanije, sa TAP sistemom (Transjadranskim gasovodom) ili sličnim projektom. Ukupna dužina gasovoda, od Splita u Hrvatskoj do Fiera u Albaniji, iznosi 511 kilometara. Njegova realizacija omogućava otvaranje novog energetskog koridora za region jugoistočne Evrope, u okviru četvrtog gasnog koridora EU, sa ciljem uspostavljanja novog pravca snabdijevanja prirodnim gasom sa Bliskog istoka i iz regiona Kaspijskog mora.
Hrvatska kompanija Plinacro, je u ime Hrvatske, Crne Gore i Albanije, podnijela zahtjev Evropskoj komisiji za dobijanje PMI statusa (Project of Mutual Interest) za projekat IAP H2, kojim je, osim primarno predviđenog transporta prirodnog gasa, obuhvaćen i transport zelenog vodonika, u skladu sa ciljevima energetske tranzicije Evropske unije.
Ministarstvo energetike i rudarstva razmatra i mogućnost pomjeranja koridora crnogorske dionice Jadransko–jonskog gasovoda, kako bi trasa pratila planiranu izgradnju Jadransko–jonskog autoputa, u odnosu na postojeću rutu predviđenu idejnim projektom, koja prolazi obalnim područjem i djelimično podmorskom trasom. Navedeno podrazumijeva potrebu dodatnog usklađivanja sa dionicama gasovoda u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini.
„Ukoliko Evropska unija pokaže interesovanje i pruži podršku, spremni smo da u narednoj fazi konkretizujemo aktivnosti koje se odnose na projektovanje i dalju realizaciju“, kazao je ministar.
Ambasador je saopštio da Azerbejdžan raspolaže značajnim rezervama prirodnog gasa, kao i da su u toku razgovori sa Evropskom unijom o povećanju kapaciteta postojećeg gasovoda, koji je trenutno maksimalno iskorišćen. U tom slučaju, i uz postojanje jasnog interesovanja EU, razmatrala bi se i dionica gasovoda koja bi prolazila kroz Crnu Goru i Hrvatsku.
Takođe je najavljeno da će Azerbejdžan uskoro biti domaćin sastanka ministara energetike, koji će se održati uz podršku Evropske unije i učešće EU komesara za energetiku Dona Jorgensena. Cilj ovog događaja je da se projekti od zajedničkog interesa sagledaju na sveobuhvatan način i dobiju podršku sa najviših političkih i institucionalnih adresa.
Zaključak sagovornika na kraju susreta je da Crna Gora, zahvaljujući svom geostrateškom položaju, stabilnom političkom ambijentu i značajnim energetskim potencijalima, ima realnu priliku da se pozicionira kao energetsko čvorište Zapadnog Balkana. Jačanje saradnje sa Azerbejdžanom, kao i potencijalni razvoj gasne infrastrukture kroz regionalne projekte, predstavlja važan korak ka tom cilju. Ovakvi projekti ne samo da doprinose energetskoj sigurnosti zemlje i regiona, već i jačaju ulogu Crne Gore kao pouzdanog partnera u evropskom energetskom sistemu.
