Prema izvještaju MFRR-a za 2025. godinu u Crnoj Gori je zabilježeno 20 slučajeva kršenja slobode medija, koji su pogodili 32 novinara i medijska entiteta, dok je tokom 2024. godine registrovano svega šest slučajeva
Prijetnje smrću, fizičko nasilje, online zastrašivanje i dugotrajne kampanje diskreditacije obilježile su 2025. godinu za crnogorske novinare, dok evropski Media Freedom Rapid Response (MFRR) monitoring bilježi trostruki rast kršenja slobode medija u odnosu na prošlu godinu.
Prema izvještaju MFRR-a za 2025. godinu u Crnoj Gori je zabilježeno 20 slučajeva kršenja slobode medija, koji su pogodili 32 novinara i medijska entiteta, dok je tokom 2024. godine registrovano svega šest slučajeva.
Najčešći oblik kršenja bili su verbalni napadi (17), zatim ometanje rada novinara u tri slučaja i jedan pravni incident, dok su tokom godine evidentirani i jedan fizički napad te jedan napad na imovinu.
Izvještaj posebno naglašava da je polovina svih zabilježenih slučajeva, njih deset, u Crnoj Gori obuhvatala zastrašivanje i prijetnje, uključujući pet naročito alarmantnih prijetnji smrću, koje su uglavnom upućivane putem društvenih mreža i najčešće od strane privatnih pojedinaca.
Izvještaj navodi odabrane slučajeve kao ilustraciju trendova, dok baza Mapping Media Freedom sadrži i druge incidente iz Crne Gore tokom 2025. godine koji nijesu pojedinačno pomenuti u analitičkom dijelu.
Prijetnje smrću i zastrašivanje
U izvještaju se navode konkretni slučajevi. Novinarki Televizije E Itani Kaluđerović u komentaru na Fejsbuku je poručeno da „pazi na metak“. Urednica M portala Danica Nikolić dobila je prijetnju snajperom. Istraživačka novinarka Vijesti Jelena Jovanović suočila se sa obnovljenim prijetnjama smrću u vezi sa svojim radom na temama korupcije i organizovanog kriminala, uključujući i poruke koje pominju odsijecanje glave. Novinarka TV Vijesti Alisa Hajdarpašić takođe je dobila prijetnje smrću na Fejsbuku.
U izvještaju se konstatuje da su upravo novinari koji izvještavaju o kriminalu, korupciji i zloupotrebama moći najčešće mete napada.
Prijetnje, fizički napad i oštećena oprema
Najozbiljniji incident na terenu zabilježen je u avgustu, kada su foto-reporteri Vijesti Boris Pejović i Pobjede Stevo Vasiljević tokom izvještavanja o nezakonitom uklanjanju spomenika pripisanog ratnom zločincu bili izloženi uvredama, prijetnjama smrću ali i fizičkom napadu, u čemu je učestvovalo više osoba. Vasiljević je fizički napadnut, dok mu je oprema oštećena.
Ovaj slučaj je u MFRR izvještaju klasifikovan kao kombinacija verbalnog napada, fizičkog nasilja i napada na imovinu.
Kampanje diskreditacije
U Crnoj Gori je zabilježeno i pet slučajeva diskreditacije usmjerenih protiv tri novinara i dva medija.
Kao naročito značajan primjer navodi se slučaj novinarke Vijesti Dragane Šćepanović, koja je godinama bila izložena klevetničkim napadima portala Aktuelno, čiji je vlasnik biznismen o čijem je poslovanju Šćepanović izvještavala.
U martu 2025. godine novinarka je dobila prvostepeni spor, a sud je utvrdio da je portal Aktuelno, kroz niz tekstova, diskreditovao Šćepanović i kao osobu i kao novinarku, dovodeći u pitanje njen lični i profesionalni kredibilitet.
Izvještaj ovaj slučaj prepoznaje kao primjer dugotrajne i sistematske kampanje pritiska, a ne izolovanog incidenta.
Politički akteri u verbalnim napadima
MFRR bilježi i tri slučaja verbalnih napada u kojima su učestvovali državni i politički funkcioneri. Kao primjer se navodi da su funkcioneri Demokratske Crne Gore Boris Bogdanović i Momčilo Leković javno optužili više medija uključujući Televiziju E, M portal i Analitiku, da su „korumpirani sluge i zaštitnici mafije“.
Takva retorika u izvještaju se označava kao oblik delegitimizacije medija od političkih struktura.
Sumnja na pritisak na izvore
U septembru su zabilježene zabrinutosti zbog navodno diskriminatornog postupanja Ministarstva odbrane, nakon što je novinarki Antene M Bojani Dabović uskraćena akreditacija za konferenciju za medije, zajedno sa još nekoliko redakcija.
Kao jedini pravni incident u Crnoj Gori navodi se slučaj u kojem su urednici portala M i ETV dobili dopis, navodno od pomoćnika direktora Uprave policije, sa zahtjevom za objašnjenje povodom teksta o navodnom političkom pritisku na disciplinskog tužioca, što je u izvještaju označeno kao potencijalno kršenje zaštite novinarskih izvora.
Kontekst napada
Dok evropski monitoring MFRR-a bilježi trostruki rast incidenata u Crnoj Gori, regionalna mreža SafeJournalists registruje još veći broj prijavljenih napada, što dodatno potvrđuje da se pritisak na medije ne može posmatrati kao izolovani niz incidenata, već kao obrazac koji traje.
Mreža SafeJournalists, koja prati napade na novinare na Zapadnom Balkanu, zabilježila je da je u Crnoj Gori tokom 2025. godine evidentirano 28 napada, prijetnji i pritisaka na novinare i medijske radnike, što je najveći broj otkako se vodi evidencija.
Prema tim podacima, u najmanje devet slučajeva radilo se o implicitnim ili eksplicitnim prijetnjama po život i fizičku bezbjednost, dok su zabilježeni i slučajevi verbalnih napada od visokih zvaničnika, kao i napadi usmjereni na čitave redakcije i grupe novinara.
SafeJournalists upozorava da većina prijetnji dolazi putem interneta, da se počinioci rijetko identifikuju i da se mali broj slučajeva završava pravosnažnim presudama.
Na slične probleme ukazuje i Evropska komisija u posljednjem Izvještaju o Crnoj Gori, u kojem se konstatuje da je pravni okvir za zaštitu slobode medija uglavnom usklađen sa evropskim standardima, ali da praksa i dalje ozbiljno zaostaje, posebno kada je riječ o efikasnosti istraga napada na novinare i sudskim epilozima.
Evropska komisija dodatno upozorava na verbalne napade, političku retoriku i pokušaje diskreditacije medija od javnih i političkih funkcionera, ocjenjujući da takvi istupi doprinose stvaranju neprijateljske klime prema novinarima i obeshrabruju prijavljivanje prijetnji i napada.
EK naglašava da Crna Gora mora obezbijediti brze, temeljne i nezavisne istrage svih slučajeva prijetnji, nasilja i zastrašivanja, kao i dosljedno procesuiranje počinilaca, uz jasnu poruku nulte tolerancije prema napadima na medije.
Podaci MFRR-a, SafeJournalists mreže i Evropske komisije tako se poklapaju u ključnom zaključku: broj napada i pritisaka na novinare raste, dok institucionalni odgovor ne prati ozbiljnost problema. Trostruki rast zabilježenih slučajeva u jednoj godini i rekordni broj prijava prema SafeJournalists predstavljaju snažan alarm da se sloboda medija u Crnoj Gori nalazi u fazi ozbiljnog pogoršanja, posebno za novinare koji se bave korupcijom, organizovanim kriminalom i zloupotrebama moć.
Izvor: Pobjeda
Autorka: Jelena Martinović
