Velike doze vitamina C mogu da pruže našim plućima zaštitu od sitnih štetnih čestica iz vazduha, poznatih kao PM2.5. Ovi zagađivači, tako nazvani zbog svoje veličine od svega nekoliko mikrometara, povezuju se sa ozbiljnim zdravstvenim problemima, kao što su astma i rak pluća, a novo istraživanje nudi nadu za jednostavno i jeftino rješenje, piše ScienceAlert.
Naučnici sa Univerzuteta za tehnologiju u Sidneju (UTS) sproveli su niz eksperimenata na miševima i laboratorijski uzgojenim ljudskim tkivima, kako bi ispitali efekat vitamina C.
Oni su otkrili da ovaj vitamin štiti od ključnih oštećenja ćelija koje uzrokuje zagađenje vazduha. Konkretno, vitamin C je smanjio gubitak ćelijskih „elektrana” – mitohondrija, ublažio štetne upale i spriječio oštećenja uzrokovana oksidativnim stresom.
Kao poznati antioksidans, ovaj vitamin je bio logičan kandidat za ovakvo istraživanje.
„Suplementacija antioksidativnim vitaminom C bila je djelotvorna u ublažavanju štetnih efekata izloženosti niskim nivoima PM2.5, što se može preporučiti osobama visokog rizika”, navode predstavnik UTS-a Ksu Baj i njegove kolege, u radu objavljenom u časopisu Invajronmental Internešenal.
Naučnici naglašavaju da su nivoi zagađenja i doze vitamina C bili pažljivo kontrolisani u laboratoriji i da ne moraju nužno da odgovaraju stvarnim uslovima kojima je većina ljudi izložena.
„Ova studija sugeriše da bi uzimanje najveće dozvoljene doze vitamina C potencijalno pomoglo, ali morate biti sigurni da uzimate pravu vrstu suplementa u pravim dozama, da se slučajno ne biste predozirali”, kaže Brajan Oliver, molekularni biolog sa UTS-a, i dodaje:
„Po prvi put, imamo nadu u jeftino preventivno liječenje globalnog problema koji pogađa stotine miliona ljudi”.
Globalni problem
PM2.5 čestice su sitne čestice zagađenja u vazduhu čiji je prečnik i do trideset puta manji od ljudske dlake i potpuno su nevidljive golim okom. One predstavljaju složenu mješavinu različitih materija. U njihovom sastavu se najčešće nalaze čađ i elementarni ugljenik iz izduvnih gasova automobila i ložišta, zatim sulfati i nitrati koji u atmosferi nastaju iz sumpor-dioksida i azotnih oksida, organska jedinjenja, amonijum iz poljoprivrede, kao i tragovi teških metala poput olova, kadmijuma, nikla ili arsena.
Glavni izvori PM2.5 čestica su saobraćaj, termoelektrane, industrija, kućna grijanja na drva i ugalj, spaljivanje otpada, ali i šumski požari.
Njihova štetnost proizlazi upravo iz mikroskopske veličine. Kada se udahnu, ove čestice lako prolaze prirodne odbrambene barijere u nosu i grlu i dospijevaju duboko u plućne alveole, a dio njih može čak da pređe u krvotok.
Na taj način pokreću zapaljenske procese u organizmu i opterećuju i disajni i kardiovaskularni sistem. Izloženost PM2.5 česticama povezuje se sa iritacijom disajnih puteva, kašljem i otežanim disanjem, pogoršanjem astme i hroničnih plućnih bolesti, ali i sa povećanim rizikom od srčanog i moždanog udara, poremećaja srčanog ritma i povišenog krvnog pritiska.
Dugotrajno udisanje zagađenog vazduha povećava i vjerovatnoću razvoja karcinoma pluća. Posebno su ugroženi djeca, kod kojih može doći do usporenog razvoja pluća, starije osobe, hronični bolesnici i trudnice, kod kojih se bilježi veći rizik od prijevremenog porođaja.
Svjetska zdravstvena organizacija upozorava da ne postoji potpuno bezbjedan nivo izloženosti PM2.5 česticama. I relativno niske koncentracije, ako traju dugo, mogu imati ozbiljne posljedice po zdravlje.
