Zajednica opština Crne Gore (ZOCG), na zahtjev nekoliko predsjednika opština, priprema inicijativu za odlaganja roka usaglašavanja sa novim Zakonom o privrednim društvima (31. mart) zbog brojnih izazova sa kojima su se ovim povodom suočila privredna društva u vlasništvu opštine, poručila je generalna sekretarka Mišela Manojlović.
Ona je tokom konsultacija sa predstavnicima lokalnih samouprava u vezi sa sadržajem statuta opštinskih privrednih društava pojasnila da je Vlada još krajem prošle godine pripremila Nacrt posebnog zakona o upravljanju društvima čiji je osnivač država ili opština jer je prepoznala njihove specifičnosti i neophodnost uređivanja određenih pitanja na drugačiji način u odnosu na ostala privredna društva.
“Društva u vlasništvu opštine, naime, obavljaju poslove od javnog interesa iz izvornih lokalnih nadležnosti pa su, samim tim, neodvojiv dio ukupnog sistema lokalne samouprave. Budući da je poseban zakon još uvijek u procesu izrade, a rok za usaglašavanje statuta i cjelokupnog poslovanja tih i svih ostalih privrednih društava sa važećim zakonom manji od dva mjeseca, pokušaj pripreme novih statuta ukazao je na brojne kolizije važećeg Zakona o privrednim društvima sa Zakonom o lokalnoj samoupravi, Zakonom o komunalnim djelatnostima, Zakonom o radu, Zakonom o sprečavanju korupcije i brojnim drugim”, podsjećaju iz ZOCG.
Zato je, kako je ocijenila Manojlović, nemoguće izraditi nove statute a da se ne povrijedi neki od tih zakona kojim su u najvećem broju slučajeva zaprijećene visoke novčane kazne za propisane prekršaje. Ovo naročito kada su u pitanju jednočlana društva sa ograničenom odgovornošću, kojih je u opštinama najviše.
“U Zajednici opština pripremili smo do sada četiri modela statuta, kojima smo nastojali da ponudimo “najbezbolnija” rješenja po struku i po budžete opština a koja će biti uklopljena u sistem lokalne samouprave. To je, međutim, značilo da moramo odstupiti od pojedinih rješenja Zakona o privrednim društvima. Alternativa koja nam je stajala na raspolaganju bila je da u tim modelima primjenimo Zakon o privrednim društvima i time narušimo sistem lokalne samouprave, povrijedimo niz drugih zakona a time i ustavni princip jedinstva pravnog poretka”, rekla je Manojlović.
Ona je kao primjer navela da ako bi se opštine odlučile da imaju odbor direktora, koji su imale i do sada kao operativni organ neophodan privrednom društvu, taj odbor bi imenovao direktora koji bi bio u dvojakoj ulozi – kao direktor, a istovremeno i kao član odbora direktora.
“Ovo ne znači samo konflikt njegovih interesa nego i povredu Zakona o lokalnoj samoupravi po kome direktora, kao organa upravljanja, imenuje skupština opštine a ne odbor direktora, i to po prethodno raspisanom javnom konkursu na koji obavezuje član 24 stav 4 Zakona o radu. Takav javni konkurs u ovom slučaju ne bi bio javni jer bi se po njemu mogao izabrati samo jedan od članova odbora direktora”, navodi se u saopštenju.
Podsjećaju i na činjenicu da svaki izbor i imenovanje po automatizmu podrazumijeva status javnog funkcionera u smislu Zakona o sprečavanju korupcije sa svim obavezama i ograničenjima koje taj zakon propisuje, uključujući i konflikt interesa.
“Ta činjenica dovodi u pitanje punovažnost svih odluka odbora direktora koje je predložio direktor i za čije je donošenje i glasao u punom kapacitetu člana odbora direktora, sa nesagledivim posledicama”, navode iz ZOCG.
Ako bi se opštine odlučile da imaju samo skupštinu i direktora, bez odbora direktora, to bi značilo davanje ogromnih ovlašćenja direktoru, što je, kako smatraju, rizično po javni interes.
“Altenativa je svođenje njegovih ovlašćenja na razumnu mjeru, u kom slučaju bi ih neposredno vršila skupština opštine. Problem u ovoj situaciji, međutim, jeste činjenica da predstavnički organ građana nije operativno tijelo koje može efikasno i brzo donositi neophodne odluke, što može izazvati različite posledice.”
Jedna od nedoumica je i pitanje kontinuiteta radnog statusa aktuelnih direktora i odbora koji su u mandatu, jer bi u slučaju radnih i sporova za naknadu štete moglo doći do značajnih troškova za budžete lokalnih samouprava.
“Zajednica u ovom slučaju stoji na stanovištu da oni moraju nastaviti sa obavljanjem svojih dužnosti do isteka mandata na koji su imenovani, naročito ako novi statuti ne previđaju nikakve promjene u uslovima za njihovo imenovanje”, kažu iz te zajednice.
U konsultacijama su učestvovali i predsjednik Udruženja pravnika Crne Gore Branislav Radulović i ekspert za privredno pravo Borjanka Vučeljić. Interesovanje za ovaj događaj bilo je izuzetno, pa mu je prisustvovao veliki broj zaposlenih u lokalnim samoupravama i lokalnim preduzećima.
