Još bez zelenog svjetla za veće brzine: Ministarstvo o preispitivanju ograničenja brzine na crnogorskim putevima

Dosadašnje revizije i provjere bezbjednosti puteva u Crnoj Gori nisu pokazale da postoji stručno opravdanje za povećanje ograničenja brzine, a konkretna analiza saobraćajne signalizacije tek predstoji, saopštili su "Vijestima" iz Ministarstva saobraćaja.

Iz tog resora naveli su da je preispitivanje postojećih ograničenja na državnim putevima još u pripremnoj fazi, te da nisu donijete odluke niti izrađeni predlozi za povećanje dozvoljene brzine na pojedinim dionicama. Nisu precizirali kada bi analiza mogla biti završena i kada bi eventualno mogla biti postavljena nova saobraćajna signalizacija.

Ministarstvo je, odgovarajući na pitanja “Vijesti”, upozorilo da je Crna Gora u samom evropskom vrhu po broju poginulih u saobraćaju, sa oko 108 stradalih na milion stanovnika, dok je prosjek Evropske unije oko 43.

Prema podacima koje su dostavili, tokom 2025. godine u saobraćajnim nezgodama poginulo je 67 osoba, od čega 46 na magistralnim putevima, dok je mjerenje brzine na više od 37.500 vozila pokazalo da 52,8 odsto vozača prekoračuje dozvoljenu brzinu.

Iz Ministarstva tvrde i da je, prema preliminarnim nalazima vještaka, neprilagođena brzina bila prvi uzrok saobraćajnih nezgoda sa smrtnim ishodom u prošloj godini.

Odgovori tog resora uslijedili su nakon što su “Vijesti” pisale o inicijativi Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) za preispitivanje postojećih ograničenja brzine, pokrenute u septembru, a nakon što je došlo do izmjena Zakona o bezbjednosti saobraćaja na putevima i pojačanih kontrola učesnika u saobraćaju.

“Vijesti” su ranije pisale o inicijativi MUP-a i nezadovoljstvu dijela vozača postojećim ograničenjima. U anketi redakcije, u kojoj je prikupljeno 1.107 odgovora, 82,9 odsto od 1.100 učesnika koji su odgovorili na pitanje o primjerenosti ograničenja navelo je da su ona češće preniska nego previsoka.

Učesnici ankete ukazivali su i na česte promjene dozvoljene brzine na kratkim dionicama, kao i na saobraćajnu signalizaciju koju smatraju nelogičnom ili neusklađenom sa stanjem puteva.

Iz Ministarstva saobraćaja, međutim, poručuju da se o eventualnim izmjenama mora odlučivati isključivo na osnovu stručnih analiza i podataka.

“Ministarstvo saobraćaja podržava svaku inicijativu čiji je cilj veća bezbjednost na putevima. Istovremeno naglašavamo da se o ograničenjima brzine mora odlučivati isključivo na osnovu stručne analize i podataka, a ne na osnovu utiska”, naveli su iz tog resora.

Dodali su da svaka odluka o ograničenju brzine, prema njihovoj ocjeni, direktno utiče na broj poginulih i povrijeđenih na crnogorskim putevima.

Analiza u pripremnoj fazi, bez roka za izmjene

Iz Ministarstva saobraćaja kazali su da su nakon inicijative MUP-a održali više sastanaka sa nadležnim institucijama kako bi razmotrili predlog i utvrdili naredne korake.

Kako su objasnili, u saradnji sa Upravom za saobraćaj, koja upravlja magistralnim i regionalnim putevima, analizirali su putne pravce na kojima su prekoračenja brzine najizraženija i na kojima saobraćajna policija najčešće sprovodi kontrole.

Na osnovu tih podataka, prema njihovim riječima, određeni su putevi na kojima će se prioritetno analizirati saobraćajna signalizacija, uključujući postojeća ograničenja brzine.

“Preispitivanje je trenutno u pripremnoj fazi. Sljedeći korak je izrada studije saobraćajne signalizacije i projekta saobraćajne signalizacije”, saopštili su iz Ministarstva.

Na pitanje kada se očekuje završetak analize i donošenje prvih konkretnih odluka, nisu naveli rok.

Pojasnili su da Uprava za saobraćaj najprije treba da raspiše javni poziv za izradu studije saobraćajne signalizacije, nakon čega slijede izbor projektanta, izrada projekta u skladu sa studijom i njegova revizija.

Iz tog resora navode da se tek nakon završetka tih postupaka mogu postavljati novi saobraćajni znakovi.

“Rok za eventualne izmjene ograničenja brzine zavisi od trajanja postupaka javnih nabavki i rokova za izradu i reviziju projekta. Ovi koraci su propisani zakonom i postoje da bi svaka izmjena bila stručno utemeljena i provjerena”, kazali su.

Iz Ministarstva su potvrdili i da će Uprava za saobraćaj nakon izrade studije, javno predstaviti rješenja i zaključke koji iz nje proisteknu.

Revizije nisu pokazale opravdanje za veće brzine

Iz Ministarstva saobraćaja objasnili su da je Crna Gora, u skladu sa evropskom praksom, u zakonodavstvo uvela reviziju bezbjednosti puteva (RSA), koja se sprovodi u fazi projektovanja, i provjeru bezbjednosti postojećih puteva (RSI).

Kako su naveli, Uprava za saobraćaj je u prethodnom periodu sprovela više takvih projekata, a među najnovijima su oni na dionicama Lipci-Grahovo i Cetinje-Budva, čija je realizacija na terenu, prema njihovim riječima, završena, odnosno u toku.

MUP je ranije “Vijestima” saopštio da su urađene revizije dionica Lipci-Grahovo i Kolašin-Mateševo.

Iz Ministarstva saobraćaja nisu dostavili pojedinačne rezultate revizija, niti su precizirali da li je na konkretnim djelovima tih puteva utvrđena potreba za povećanjem ili smanjenjem ograničenja brzine.

Istakli su, međutim, da cilj tih provjera nije samo utvrđivanje da li dozvoljenu brzinu treba povećati ili smanjiti.

“One nisu usmjerene na to da se brojka na znaku podigne ili spusti, već na to da sam put postane bezbjedniji, da spriječi nastanak nezgoda i ublaži njihove posljedice kada do njih dođe. U struci se to naziva ‘put koji prašta greške’. Dosadašnje revizije i provjere nisu utvrdile stručno opravdanje za povećanje ograničenja brzine”, saopštili su.

Na pitanje da li je na osnovu dosadašnjih revizija donijeta odluka ili izrađen predlog za promjenu ograničenja na nekoj dionici, odgovorili su da nije izrađen predlog za povećanje dozvoljene brzine jer, kako tvrde, revizije nisu pokazale da za to postoji stručno opravdanje.

Iz Ministarstva su se pozvali i na međunarodna istraživanja, navodeći da prema modelu koji koriste Svjetska zdravstvena organizacija i Svjetska banka, povećanje prosječne brzine od jedan odsto povećava rizik od nezgode sa smrtnim ishodom za oko četiri odsto, a rizik od nezgode sa teškim posljedicama za oko tri odsto.

“Obrnuto, smanjenje prosječne brzine od svega 5% može smanjiti broj poginulih za oko 20%. Drugim riječima, i mala promjena brzine ima veliki uticaj na broj izgubljenih života”, poručili su iz tog resora.

Na magistralnim putevima 69 odstvo smrtnih ishoda

Iz Ministarstva su objasnili da se prioritetne dionice za provjeru bezbjednosti biraju na osnovu više kriterijuma, među kojima su ocjena stanja puteva prema međunarodnoj metodologiji iRAP, analiza opasnih dionica i takozvanih crnih tačaka, prostorna raspodjela saobraćajnih nezgoda i podaci o prekoračenju brzine.

Kako su naveli, posebna pažnja posvećuje se nezgodama sa smrtnim ishodom i teškim povredama.

Iz tog resora posebno su ukazali na stanje bezbjednosti na magistralnim putevima.

Prema podacima koje su dostavili “Vijestima”, na magistralnim putevima dogodi se 30,6 odsto svih saobraćajnih nezgoda, ali čak 69 odsto svih smrtnih ishoda.

Navode da je od ukupno 67 osoba koje su 2025. godine izgubile život u saobraćaju, njih 46 poginulo na magistralnim putevima.

“To nije slučajnost, to su putevi na kojima se vozi najbrže, a upravo brzina je ta koja utiče na nastanak i težinu posljedica saobraćajnih nezgoda”, ocijenili su iz Ministarstva.

Na pitanje “Vijesti” da li su dosadašnje provjere pokazale da na pojedinim putevima postoje neopravdano niska ili previsoka ograničenja, kao i nelogične ili učestale promjene dozvoljene brzine na kratkim dionicama, iz Ministarstva su odgovorili da konkretna analiza ograničenja brzine tek predstoji.

“Nju će sprovesti ovlašćena i stručna lica kroz studiju saobraćajne signalizacije. Kada analiza bude završena, javnost će biti upoznata sa nalazima, uključujući i eventualne nedosljednosti u signalizaciji”, kazali su.

U Petnjici osam od deset vozača prekorači brzinu

Iz Ministarstva saobraćaja pozvali su se i na Izvještaj o stanju bezbjednosti saobraćaja na putevima za 2025. godinu, prema kojem je u Crnoj Gori tokom prošle godine zabilježena 6.831 saobraćajna nezgoda.

Kako su naveli, u tim nezgodama poginulo je 67 osoba, dok je povrijeđeno 3.179, od kojih 685 teško.

Istakli su da je broj poginulih manji nego 2024. godine, kada je stradalo 75 osoba, ali da izvještaj ukupno stanje bezbjednosti saobraćaja ocjenjuje kao nezadovoljavajuće, uz obrazloženje da rizično ponašanje učesnika u saobraćaju i dalje raste.

Prema podacima koje je Ministarstvo dostavilo, Crna Gora ima oko 108 poginulih na milion stanovnika, naspram prosjeka Evropske unije od oko 43.

Iz tog resora navode da Norveška bilježi 16 poginulih na milion stanovnika, Švedska 20, a Danska oko 24.

Kako su dodali, čak i Rumunija i Bugarska, koje su prema njihovoj ocjeni među najlošijim državama Evropske unije po bezbjednosti saobraćaja, imaju manje poginulih na milion stanovnika od Crne Gore, 77, odnosno 78.

Iz Ministarstva su saopštili i rezultate mjerenja brzine sprovedenog tokom oktobra i novembra 2025. godine, na uzorku od više od 37.500 vozila.

Prema tim podacima, 52,8 odsto vozača vozilo je brže od dozvoljenog.

Naveli su da je najveći udio prekoračenja zabilježen u Petnjici, gdje ograničenje ne poštuje 78,2 odsto vozača, zatim u Danilovgradu, gdje taj procenat iznosi 70,1 odsto, Bijelom Polju sa 68,6 i Pljevljima sa 68,5 odsto.

Prema njihovim navodima, na auto-putu ograničenje od 100 kilometara na sat prekoračuje 44,6 odsto vozača.

“Prema preliminarnim nalazima vještaka, neprilagođena brzina je prvi uzrok nezgoda sa smrtnim ishodom u 2025. godini, ispred prelaska na suprotnu traku, alkohola, nekorišćenja pojasa i nepažnje”, saopštili su iz Ministarstva.

Kako bi ukazali na moguće posljedice prekoračenja brzine, iz tog resora naveli su i primjer naleta automobila na dijete.

“Ako dijete istrči na kolovoz 36 metara ispred vozila, automobil koji se kreće 50 km/h stići će da se zaustavi. Automobil koji se kreće 80 km/h udariće dijete brzinom od oko 62 km/h, što je gotovo uvijek smrtonosno”, naveli su.

Ograničenja se mijenjaju nakon izrade i revizije projekta

Iz Ministarstva saobraćaja objasnili su da je za postupak izmjene ograničenja brzine na magistralnim i regionalnim putevima nadležna Uprava za saobraćaj, kao upravljač tih puteva.

Kako su naveli, najprije se izrađuje projekat saobraćajne signalizacije, koji radi licencirani inženjer saobraćaja, nakon čega projekat provjerava revident, takođe licencirani stručnjak.

“Tek na osnovu revidovanog projekta postavljaju se ili mijenjaju saobraćajni znakovi”, kazali su iz Ministarstva.

Pojasnili su da projektant prilikom izrade projekta uzima u obzir geometriju puta, preglednost, gustinu saobraćaja, stanje kolovoza, prisustvo pješaka, biciklista i raskrsnica, kao i vozno-dinamičke karakteristike vozila.

Iz tog resora navode i da se prilikom rekonstrukcije puta izrađuje novi projekat saobraćajne signalizacije, kojim se uređuju horizontalna i vertikalna signalizacija, u skladu sa zakonom, tehničkim propisima i pravilima struke.

“Ograničenje brzine ispisano na saobraćajnom znaku nije proizvoljna odluka, već rezultat stručnog inženjerskog rada”, saopštili su iz Ministarstva.

Dodali su da je brojka na znaku, prema njihovom objašnjenju, krajnji rezultat proračuna čiji je cilj da vozač ima dovoljno prostora i vremena da reaguje i izbjegne nezgodu.

Iz Ministarstva su apelovali na učesnike u saobraćaju da ograničenja brzine ne posmatraju kao administrativnu prepreku, već kao mjeru zaštite sopstvenog života i života drugih.

Pozvali su vozače da poštuju saobraćajne propise, voze odmorni i skoncentrisani i da ne sjedaju za volan pod dejstvom alkohola ili psihoaktivnih supstanci.

“Umor, nepažnja i opijenost produžavaju vrijeme reakcije i dodatno povećavaju rizik od nezgode i njenih posljedica”, poručili su iz Ministarstva saobraćaja.